Media als sociale controle?

De Quiz "Weg van Nederland" zorgde voor veel ophef.

Niet alleen bij ons, ook in Nederland is er kritiek op het asielbeleid. De Nederlandse omroepVPRO zond op 1 september 2011 een quiz uit met vijf uitgeprocedeerde asielzoekers. Hieruit blijkt maar weer eens hoe media het heft in handen kunnen nemen om maatschappijkritiek te uiten.

De uitzending zorgde voor veel ophef en was bedoeld als reactie op de rechtse regering-Rutte die zweert bij een strikt terugkeerbeleid voor asielzoekers. De quiz had als titel "Weg van Nederland" en was een parodie op de vele televisiespelletjes. De deelnemers werden ondervraagd over hun kennis over Nederland. Winnares Gulistan, die binnenkort wordt teruggestuurd naar Armenië en ondertussen al 11 jaar in Nederland verblijft, won 4000 euro.

"Door de jarenlange procedures hebben de kandidaten zich goed voor kunnen bereiden", vertelt presentator Waldemar Torenstra doodleuk in de uitzending. Wanneer hij aan de winnares vraagt of ze na de bekendmaking van haar winst nog één iets wil zeggen, zegt zij met een stille maar besliste stem: "Zo, Nederland, hebben jullie nu gezien wat ik in huis heb?"

Gulistan wint 4000 euro.

Dat de asielcrisis een moeilijk op te lossen problematiek is, is al langer bekend. Meestal krijgt de problematiek media-aandacht voor het tekort aan opvangplaatsen door de lange procedures en is de kritiek op de regering dat ze geen efficiënte maatregelen treffen om de procedures te versnellen. Door met de quiz de uitgeprocedeerde asielzoekers een gezicht te geven, legt de VPRO de vinger op de zere wonde van het asielbeleid natuurlijk.

Opendebatcultuur

Kunnen de media gezien worden als sociale controle op de politici, omdat de hele bevolking meekijkt? In België begon in 1999 de opendebatcultuur toen de paarse regering aan de macht kwam. Politici begonnen deel te nemen aan televisieprogramma's. De bevolking leek meer en meer bij het politieke gebeuren te worden betrokken.

Het is een positief gegeven dat burgers meer betrokken zijn met wat er zich op het politieke toneel afspeelt. Het is niet evident een politiek beleid te voeren dat voor iedereen bevredigend en in al zijn aspecten feilloos is. Of kritische programma's echter kunnen helpen om de problematiek op te lossen, blijft de vraag natuurlijk. Zou een quiz ervoor kunnen zorgen dat politici sneller een oplossing vinden?

Waldemar Torenstra presenteert de quiz.

Kritische kijk

Doen de politici hun job niet goed? Zouden we het zelf beter kunnen? Iedereen vervult zijn eigen taak natuurlijk: politici horen het land te besturen, media horen de burgers in het gebeuren te betrekken. En meestal is de taak van die laatste wel net iets gemakkelijker.

Het is gemakkelijker om kritiek op een beleid te geven dan om er zelf een te voeren. Wat niet wil zeggen dat elke kritische noot op het beleid overboord gegooid moet worden natuurlijk. De kritische kijk van de media blijft nodig om de politici scherp te houden.

Bekijk nieuwsbericht over de quiz.